بزرگترین چالش های حسابرسی داخلی

امروزه با پیشرفت و گسترش کسب و کار های گوناگون نقش حسابرسی داخلی در مدیریت یک مجموعه و یا پروژه برکسی پوشیده نیست. مشکلاتی که حسابرسان داخلی با روبرو هستند می تواند با مختل کردن بخش نظارت یک سیستم به راحتی آن را از مسیر خود منحرف کند. در این مقاله با شناخت کلی وظیفه حسابرسان داخلی به چالش هایی که پیش روی آن وجود دارند می پردازیم.

حسابرسی

جایگاه حسابرسی داخلی در یک سیستم

به طور کلی می توانیم بگویم که وظیفه اصلی یک سیستم خلق برنامه و یا ایده ایی است که در ذهن مطرح می شود. اصلی ترین ابزار برای آن مدیریت پروژه است. مدیریت پروژه در تمام مراحل خود نیازمند نظارت می باشد. نظارت که وظیفه اصلی حسابرسان داخلی است به دو جهت صورت می گیرد:

• جلوگیری از ضررهای مالی
• تصمیم گیری به موقع و عدم فرصت سوزی

گزارش های ارائه شده از سمت گروه حسابرسی داخلی داخلی علاوه بر اینکه در مسائل مالی شفاف سازی انجام دهند، همچنین می توانند عملکرد تمام قسمت های یک سیستم را خوب یا بد اطلاع رسانی کنند. حسابرسی با بررسی دقیق تر گزارش های بخش حسابداری و دریافت اطلاعات باعث اتخاذ تصمیم های درست و به موقع مدیران می شوند. چرا که فرصت سوزی ممکن است ضرر های جبران ناپذیری بر یک سیستم وارد کند.

وظیفه حسابرسی نگاهی موشکافانه به تمام قسمت های یک سیستم از جمله حسابداری است

وظیفه حسابرسی

بزرگترین مشکلاتی که حسابرسان داخلی با آن روبرو هستند

موانعی که بر سر راه بخش حسابرسان قرار دارد می تواند سبب اتلاف هزینه و زمان برای یک پروژه باشند. به عبارت ساده تر چالشی که حسابداران داخلی با آن مواجه هستند می توانند عملکرد مطلوب یک سیستم را مختل سازد.

شناخت این مشکلات و رفع آن ها به اندازه کارایی حسابرسی مهم می باشد. به همین سبب برای تحلیل بهتر مشکلات را به دو دسته تقسیم می کنیم. در دسته اول به بررسی مشکلات نشات گرفته از درون مجموعه حسابرسی می پردازیم. در ادامه چالش های ناشی از عوامل بیرونی سیستم را بررسی می کنیم.

مشکلات درونی

۱- آگاهی کافی نسبت به قوانین

یکی از چالش های اساسی برای حسابرسی داخلی آگاهی و تسلط کامل به تمام قوانین حاکم بر این سیستم می باشد. به طوری که مقررات گفته شده به صورت کامل با صورت های مالی هم خوانی داشته باشد. آگاهی کامل و تسلط نسبت به تمام بخشنامه های وضع شده از وظایف حسابرسان محسوب می شود.

این توانایی نیازمند مهارت بالا و تجربه کافی یک حسابرس می باشد. اگر این توانایی و مهارت به هر دلیلی از جمله عدم آموزش صحیح و کافی وجود نداشته باشد، تطبیق قوانین و نتیجه گیری را برای حسابرسان داخلی بسیار سخت خواهد کرد.

گزارش های ارائه شده حسابرسی

۲- ارجعیت رابطه سالاری بر شایسته سالاری

افراد حاضر در یک گروه و یا شرکت حسابرسی بر نام شرکت ارزش می بخشند. درنتیجه برخورد دار بودن از تخصص لازم افراد حاضر الزامی است. در برخی از موسسات و یا شرکت ها دیده می شود که مدیران روابط اجتماعی خود را نسبت به شایستگی افراد برتری می دهند. این امر ناشی از عدم درک درست مدیران مجموعه نسبت به سیستم حسابرسی است که فرآیند نهایی را دچار مشکل می کند.

۳- عدم همپوشانی روش های سنتی در عصر امروزی

شاید یکی از بزرگترین چالش های عصر جدید تطبیق روش های قدیمی با نیاز های نوین باشد. مدیریت و حسابرسی داخلی نیز فارغ از این ماجرا نیست. در دنیای ارتباطات کشور های پیشرفته در تلاش هستند تا اطلاعات خود را از طریق سیستم های رایانه ایی انتقال دهند.

متاسفانه همچنان در کشور ما بسیاری از مدیران ترجیح میدهند تا به شیوه سنتی و وقت گیر فرآیند نظارت را پیگیری کنند. علاوه بر آن کاغذ بازی های مربوطه سبب می شود تا سیستم های نظارتی و مدیریت از شبکه های ارتباطی بی نسیب بمانند.

حسابرسی در عصر نوین

۴- تکرار مکررات در گزارش های حسابرسی

گزارش های حسابرسان داخلی به صورت سه ماهه و یا یک ساله ارائه می شود. اگر گزارش ها با دید جست و جوگر و دقیق انجام نشوند ممکن است به چشم مدیریت شرکت یا سازمان کاری بیهوده و بی ارزش تلقی شود.

مدیران و یا سهام داران یک شرکت از بخش حسابرسی انتظار گزارشی تازه در خصوص وضعیت مالی و یا نوعی چشم انداز برای آینده یک شرکت هستند. حسابرسان با توجه به این موضوع باید سعی کنند که در روتین ارائه گزارش های خود به دنبال نکته ایی جدید برای بهبود وضعیت و یا تداوم آن باشند.

مشکلات بیرونی

۱- نرخ های پایین حق الزحمه و کم شدن نیروی انسانی

یکی از چالش های مهم حسابرسی داخلی امروزه پایین بودن دستمزد پرداختی است. همین موضوع باعث شده است که افراد حرفه ایی و ماهر در این زمینه احساس سر خوردگی داشته باشند. چرا که مزد زحمات خود را دریافت نمی کنند و انگیزه ایی برای ادامه شغل خود نمی بینند.

این مشکل به دلیل سود جویی بعضی شرکت ها و یا شرایط اقتصادی موجود می باشد. در بعضی موارد استخدام نیروهای غیر ماهر سبب می شود تا نه تنها حجم کاری نیرو های متخصص کمتر شود بلکه به دلیل ثابت بودن بودجه تعریف شده دستمزد افراد ماهر را نیز کاهش دهد. در نتیجه باعث عدم رضایت آن ها از وضعیت شغلی می شود.

هرچند این موضوع که دستمزد پرداختی در این زمینه در ایران نسبت به سایر کشور ها متفاوت است بر کسی پوشیده نیست. چرا که به دلیل شرایط نامطلوب اقتصادی اگر شرکتی با کمبود بودجه مواجه شود، به اشتباه ترجیح می دهد تا بودجه این نوع از خدمات را کم و یا قطع بنماید.

تیم حسابرسی

۲- عدم وجود استاندارد های کامل و به روز

متاسفانه استاندارد های حسابرسی و حسابداری در ایران تنها رونوشتی ناقص از نمونه های بین المللی آن می باشد. این شکاف که ناشی از عدم بومی سازی می باشد سبب می شود تا هم مدیران یک شرکت و هم حسابرسان گمراه شوند و انتظارات نامعقول از طرفین داشته باشند.

کمیته تدوین استاندارد های گفته شده باید متشکل از افراد متخصص و ماهر این حوزه باشند. هیچکس نمیتواند منکر مزایای منابع بین المللی در نوشتن استاندارد ها باشد. اما باید توجه داشته باشند استاندارد های کشور ایران باید دید کامل و به روزی در خصوص شرایط اقتصادی و سیاسی یک کشور داشته باشند.

۳- فرهنگ سازی ناقص

عدم آشنایی اجتماع با اهمیت حسابرسی داخلی سبب شده است تا جایگاه این سیستم نظارتی جدی گرفته نشود. هرچند که بسیاری از سازمان ها و شرکت ها که در ادامه مسیر خود به مشکل خوردند در خصوص همین امر بی توجهی کرده اند و غفلت ورزیده اند.

فرهنگ سازی در زمینه حسابرسی

۴- تصمیم گیری های بی ثبات از سمت دولت

بسیاری از شرکت ها و سازمان ها به دلیل سیاست های خصوصی سازی با ناکامی مواجه شده است و حسابرسان جزو دسته ایی بوده اند که همواره از برخی تصمیم های اشتباه دولت در این خصوص ضربه خورده اند. بخش حسابرسی ابزاری برای کاهش بودجه کارشناسی نمی باشد و فعالیت دو گروه حسابداری و حسابرسی در جایگاه خود حائز اهمیت است.

در حال حاضر عدم اعتماد شکل گرفته از سوی جامعه حسابرسان نسبت به تصمیمات دولتمردان سبب شده است که عدم عضویت در آن را به دلیل مبهم بودن شرایط در آینده رها کنند.

۵- عدم ارتباط مراکز علمی و دانشگاهی دنیا با جامعه حسابرسی

نبودن رابطه ایی میان جامعه حسابرسی با مراکز عالی آموزشی در دنیا باعث می شود تا پیشرفتی در این زمینه حاصل نشود. برای به روز نمودن علم و فرآیند حسابرسی داخلی لازم است تا راهی برای تبادل اطلاعات با مراکز آموزشی و دانشگاهی معتبر در کشور های پیشرو برقرار شود.

تلاش هایی از جمله برگزاری امتحانات بین المللی در ایران و دریافت مدارک معتبر حسابرسی می تواند به رشد و توسعه این تخصص کمک به سزایی کند. توسعه و تکامل در این زمینه می تواند افقی روشن در برابر دید مدیران بگشاید.

حسابرسی داخلی