الگوی کیفیت حسابرسی داخلی

الگوی کیفیت حسابرسی داخلی

حسابرسی داخلی : الگوی کیفیت حسابرسی داخلی مقال: . این مطلب را شرکت مفید به عنوان یک مقاله تخصصی بازنشر کرده و در بخش هایی از آن اطلاعاتی با تشریح بیشتر موضوع قرار داده است. این مقاله به صورت تخصصی به وسیله آقایان  *** ، قاسم بولو ** ، جعفر باباجانی * سعید محسنینیا به نگارش درآمده است.

مدت زمان مطالعه این مقاله ۸ دقیقه

بخش اول:

چکیده مطلب:

حسابرسی داخلـی دارای نقـش مهـم و حیـاتی در مـدیریت و راهبـری عملیـات سـازمان است. سازمانهایی که از واحد حسابرسی داخلی کارآمد و اثربخش برخوردارنـد، ارزیـابی بهتری نسبت به شناسایی خطرات کسب و کار، فرآیندها و سیستم تجـاری خـود دارنـد .

در این مقاله سعی گردید با بهـره گیـری از روش تحقیـق دلفـی و نظرخـواهی از ۲۱۰ نفـر از خبرگان حرفهای و دانشگاهی، ضمن شناسایی معیارهای سنجش کیفیت حسابرسـی داخلـی مورد تأیید خبرگان، الگویی مناسب برای محیط ایران طراحی شود. بدین منظور و بر اساس مطالعه پیشینه ۲۹ معیار احصا گردید.

که در چهار بخش شـامل:

الـف. صـلاحیت حسابرسـان داخلی با یازده معیار؛

ب. استقلال واحـد حسابرسـی داخلـی بـا هشـت معیـار؛

ج. معیارهـای مرتبط با اجرای عملیات حسابرسی داخلی با هفت معیـار

د. سـایر معیارهـا بـا سـه معیـار، طبقه بندی شد. دادهها با مدل تحلیل عاملی تأییدی و به کمک نرم افزار R مورد تحلیل قرار گرفت.

نتایج تحقیق، حاکی از پذیرفته شـدن ۱۸ معیـار از معیارهـای یادشـده مـی باشـد کـه
الگویی برای کیفیت حسابرسی داخلی فراهم میکند.

مقدمه بر الگوی کیفیت حسابرسی داخلی:

حسابرسی داخلی یکی از ارکان راهبری شـرکتی صـحیح در بانـک هـا، شـرکت هـا و سازمانها تلقی میگردد. اهمیت حسابرسـی داخلـی در سـازمان هـای مختلـف در سراسـر جهان غیرقابلانکار است. اصول توسعه راهبری شرکتی که توسط کمیته بـال منتشـر شـده است بیان میکند. که بانکها باید دارای واحد حسابرسـی داخلـی باشـند.

کمیتـه بـال در سال ۲۰۰۱ رهنمود نظارتی «حسابرسی داخلی در بانکها و رابطه ناظران با حسابرسان» را
به منظور تقویت نظرات و تشویق انجام فعالیتهای صحیح در بانکها منتشر کرد.

که بعد از آن در سال ۲۰۱۲ سندی بـا عنـوان «حسابرسـی داخلـی در بانـک هـا » منتشـر کـرد کـه جایگزین نسخه سال ۲۰۰۱ گردید. به نظر میرسد در نسخه جدید، به ساختار بانـک هـا، فعالیتهای نظارتی و همچنین تجربیات مربوط بـه بحـران هـای مـالی اخیـر در سـال هـای ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ توجه بیشتری شده است.

اصول توسعه راهبری شرکتی منتشر شـده مزبـور بیان میکند که بانکها باید دارای واحـد حسابرسـی داخلـی باشـند و نظـام کنتـرل هـای داخلـی قـوی را شـامل واحـد حسابرسـی داخلـی مـؤثر و مسـتقل مـی دانـد. (نیکبخـت و همکاران، ۱۳۹۷٫( حسابرسی داخلی به شکل امروزی، از اوایل دهه ۱۹۴۰ میلادی مطرح گردید. این مقطع زمانی مصادف با تأسیس انجمن حسابرسی داخلی آمریکا است.

در ایران نمیتوان از تاریخ دقیقی برای تشکیل واحدهای حسابرسی داخلی در واحدهای انتفاعی و بخـش هـای دولتـی سخن گفت؛ (زلقی، ۱۳۸۸ (اما با ابلاغیه مورخ ۰۹/۱۲/۱۳۹۱ سازمان بورس و اوراق بهـادار مبنی بر الزام کلیه ناشران پذیرفته شده در بورس اوراق بهـادار تهـران و فرابـورس ایـران بـه تشکیل واحد حسابرسی داخلی، فصل جدیدی در این رابطه آغاز شده است.

انجمن حسابرسان داخلی، حسابرسی داخلی را این چنین تعریف نموده است:

«حسابرسی داخلی یک فعالیت مستقل و بیطرفانه اطمینانبخش و مشاورهای است که به منظور ایجـاد ارزش افزوده و بهبود عملکرد یک سازمان طراحـی و اجـرا مـی شـود. حسابرسـی داخلـی، سازمان را در دستیابی به هدفهایش، از طریق برقراری رویکردی سیستماتیک و نظاممند،
برای ارزیابی و بهبود اثربخشی فرآیندهای مدیریت ریسک، کنترل و نظام راهبری یـاری میدهد».

این تعریف مشخص میکند که هدف نهایی از حسابرسی داخلی، ایجاد ارزشافزوده در سازمان از طریق اطمیناندهی و انجام خدمات مشـاوره مـی باشـد.

کـانون توجـه حسابرسـان

الگوی کیفیت حسابرسی داخلی  در این امر، ارزیابی و بهبود اثربخشی فرآینـ دهای مـدیریت ریسـک، کنتـرل و نظـام راهبری در سازمان است (ردینگ و همکاران، ۱۳۹۱٫) در همین رابطه، برخی محققین مانند ابوت و کارسلو به این نکته مهم اشاره داشتهاند کـه برای دستیابی به نتایج مطلوب در یک شرکت، تنهـا وجـود یـک واحـد حسابرسـی داخلـی کافی نبوده بلکه میزان کیفیت واحد حسابرسی داخلی است که نقش حیاتی را ایفا مینماید.

(جوهل و همکاران، ۲۰۱۳)از این رو، مبحث گستردهای در حسابرسی داخلی تحت عنـوان «کیفیت حسابرسی داخلـی » گشـوده شـده و پـژوهش هـای مختلفـی در رابطـه بـا معیارهـای سنجش کیفیت حسابرسی داخلی انجام گرفته است.

نکته:

اغلب پژوهشگران برای اندازهگیری کیفیت حسابرسی داخلی بر معیارهای تأکید شده در استانداردهای حسابرسی مستقل، تأکید نمودهاند. استانداردهای حسابرسـی مسـتقل بـه منظور اتکای حسابرس مستقل بر کار حسابرسان داخلی، سه معیار را مدنظر قـرارداده انـد.

بر اساس استانداردهای مزبور

حسابرس مستقل باید قضاوت حرفهای خود را در ارزیابی کیفیت واحد حسابرسی داخلی شامل ارزیابی «صلاحیت و خبرگی»، «بیطرفی» و «ماهیت و دامنه کـار انجـام شـده حسابرسـی داخلـی » مـرتبط بـا گزارشـگری مـالی و حسابرسـی صورتهای مالی به کار گیرند (نیکبخت و همکاران، ۱۳۹۶٫)
همچنــین محققــین بســیاری از جملــه مســیر و همکــاران پراویــت و همکــاران ؛ ابوت و همکاران ؛ بیم آلدرد و همکاران بـه تبعیـت از نظریـه دی
آنجلو، کیفیت حسابرسی داخلی را تـابعی از دو عامـل «صـلاحیت » و «اسـتقلال » حسـابرس داخلی معرفی نموده و بیان داشتهاند که این دو عامل با اهمیت و متمایز بـوده و بـا یکـدیگر رابطـه متقابـل دارنـد.

نکته : بنـابراین جهـت سـنجش کیفیـت حسابرسـی داخلـی، هـر دو عنصـر صلاحیت و استقلال ضروری است.

این در حالی است که توجه تنهـا بـه یکـی از دو عنصـر مذکور کافی نمیباشد. همانطور که از یک حسابرس صلاحیت دار و ماهر، انتظار کشـف
هر چه بیشتر اشتباهات موجود در گزارشـات مـالی وجـود دارد، نحـوه گـزارش ایـن اشـتباه کشف شده به مقامات ذیصلاح، به استقلال وی بستگی دارد.

از این رو، با توجه به الزام سازمان بورس مبنی بر تشکیل واحد حسابرسی داخلی و به تبع آن، تحمیل مخارج قابل توجه بر شرکتهای ایرانی در راسـتای اجـرای حسابرسـی داخلـی (از جمله مخارج استخدام حسابرس داخلی یا برونسپاری آن)، از حسابرسان داخلـی انتظـار میرود عملیات حسابرسی داخلی را با کیفیـت هـر چـه بیشـتر اجـرا نمـوده بـه گونـه ای کـه فعالیـت مـذکور بیشـترین ارزشافـزوده را نصـیب بهـرهبـرداران نمایـد.

لـذا ضـرورت دارد:

پژوهشهایی به منظور شناسایی معیارهای سنجش کیفیـت حسابرسـی داخلـی بـرای محـیط ایران صورت پذیرد چرا که معیارهای سنجش کیفیت حسابرسی داخلی مطـرح شـده، غالبـاً برای محیطهای خارج از ایران میباشد. بنابراین، در این تحقیق سعی شده است.

تا آن دسـته از معیارهایی که مناسب برای محیط ایران بوده، در قالب الگوی کیفیـت حسابرسـی داخلـی ارائه گردد. در ادامه، به بررسی مبانی نظری مرتبط با معیارهای سـنجش کیفیـت حسابرسـی داخلـی در چهـار بخـش «معیارهـای سـنجش صـلاحیت»، «معیارهـای سـنجش اسـتقلال و بیطرفی»، «معیارهای مرتبط با اجرای عملیات حسابرسی داخلی» و «سـایر معیارهـا » پرداختـه میشود.

مبانی نظری معیارهای سنجش صلاحیت

یکـی از معیارهـای سـنجش کیفیـت حسابرســی داخلـی، صـلاحیت حسـابرس داخلــی میباشد. حسابرسـی داخلـی نیازمنـد افـراد باصـلاحیت اسـت کـه توانـایی هـایی بـیش از مهارتهای سنتی معمول داشته باشند. انجمن حسابرسان داخلی آمریکا صلاحیت را اینگونه تعریف نموده است: «توانایی فرد برای انجام وظیفه یا شـغل بـه نحـو صـحیح در چـارچوب مجموعهای از دانش، مهارتها و رفتار تعریف شـده » (انجمـن حسابرسـان داخلـی، ۲۰۱۳ .(
ابوت و همکاران نیز اینگونه بیان داشتند:

“صـلاحیت بـه توانـایی حسـابرس بـرای انجام وظایف به نحو سخت کوشانه و مطابق با استانداردهای حرفهای اشاره دارد”.

در ادامه

به معرفی معیارهای سنجش صلاحیت پرداخته میشود:

الف. معیار سابقه (تجربه) حسابرسان داخلی: بررسـی پیشـینه تحقیـق در زمینـه سـابقه و تجربه نشان میدهد که تجربه بالای حسابرسان باعث فـراهم آمـدن شـواهدی اسـت کـه موجب بهبود عملکرد حسابرسان میشود (تامسون،۱۹۹۰ .(برخی بر این اعتقاد هسـتند کـه کارکنان حسابرسی داخلی فاقد تجربه (یا دارای تجربه کم) به احتمال زیاد در حوزه ای نظارت تصمیمات غیربهینه اتخاذ میکنند چرا که کارکنان حسابرسـی داخلـی بـی تجربـه، دانش فنی مورد نیاز را نداشته باشند یا دارای مهارت حل مشکل مـورد لـزوم نباشـند.

الگوی کیفیت حسابرسی داخلی ۱۱:

این شواهد نشان دادند که حسابرسان مستقل از تجربه حسابرسان داخلی به منظور جلوگیری از دوبارهکاریهای دامنه رسـیدگی هـای خـود کـه باعث تحمیل هزینه است، استفاده میکنند.

ب.

معیارهای تحصیلات، گواهینامهها و آموزش: پیزینی و همکارانش (۲۰۱۵ ،(علاوه بر سابقه (تجربه)، از سه عامل دیگر شامل تحصیلات، گواهینامهها و آمـوزش بـه عنـوان معیـا سنجش صلاحیت بهـره بـرده انـد. تجربـه بـر اسـاس تعـداد سـال هـایی کـه کارکنـان واحـد حسابرسی داخلی دارای تجربه حسابرسی داخلـی و مسـتقل بـوده انـد، سـنجیده شـده اسـت. تحصیلات نیـز بـر اسـاس میـانگین سـال هـای دوره هـای کارشناسـی و تحصـیلات تکمیلـی کارکنان سنجیده شده است.

این در حالی است که گواهینامه بـر اسـاس درصـد کارکنـانی که یک یا بیش از یک گواهینامه حسابرسی دارند و آمـوزش، بـر اسـاس میـانگین سـاعات
آموزشی هر یک از کارکنان در طول سال مورد سنجش قرار گرفته است.

ج.

معیار آشنایی با صنعت صاحبکار: حسابرسانی که با صنعت مـورد نظـر آشـنایی دارند به دلیل داشـتن توانـایی بیشـتر در شناسـایی و برخـورد بـا مشـکلات ویـژه آن صنعت، میتوانند حسابرسی را با کیفیت بالاتری انجام دهند. افزون بر این، هـر قـدر مؤسسه حسابرسی تجارب بیشتری در صنعت خاصی کسب نماید.

به دلیل ایجاد شهرت مثبت، علاقه بیشتری به ارائه خدمات حسابرسـی بـا کیفیـت برتـر پیـدا مـی کنـد .

د.

معیار آشنایی با مهارتهای فناوری اطلاعات: در دنیای تجارت امروزی، فناوری بـه عنوان یک توانمند ساز و کنش یار کلیدی شناخته شده است که به شرکتها این امکان را میدهد تا به کارایی، بهرهوری و سودآوری بیشتری دست یابند. با داشتن مهارتها و تواناییها در کامپیوتر و فن آوری اطلاعات، حسابرسان داخلی قادر خواهند بود سیستمها و اطلاعات سازمان را مورد بررسی قرار داده که این امر مـی توانـد فعالیـت هایشـان را بـا
کارآیی بالایی مدیریت کنند. ابزارهـای اتوماتیـک، حسابرسـان داخلـی را قـادر خواهنـد ساخت تا بهرهوری فردی را افزایش داده و کارآیی وظایف حسابرسی داخلی را بالا ببرد.

هـ.

معیار آشنایی با مهارتهای برقراری ارتباط: اسمیت (۲۰۰۵ ،(توسـعه مهـارت هـای برقراری ارتباط مؤثر را بخش مهمی از پتانسیل پیشرفت حسابرسی داخلی میداند. از اینرو، گوش دادن، مهارتهای ارتباطی بـین فـردی، شـفاهی و کتبـی توسـط حسابرسـان بـرای

این مقاله ادامه دارد: