نوشته‌ها

حسابرسی مبتنی بر ریسک

حسابرسی مبتنی بر ریسک

 مقدمه ای بر حسابرسی مبتنی بر ریسک

حسابرسی در گذشته به دلیل داشتن یک روند ساده و غیر پیچیده معمولاً با ریسک‌های زیادی همراه نبوده است. یکی از دلایلی که امروزه باعث پیچیدگی این امر شده است تعداد بی‌شماری از بنگاه‌های اقتصادی است که امروزه در تمامی سطوح مالی در حال فعالیت هستند. روند مالی این دسته از بنگاه‌های اقتصادی به میزانی پیچیده است که باید در بررسی موارد مالی آن‌ها بیشتر دقت کرد و هر گونه خطا در حسابرسی می‌تواند منجر به مشکلات‌ بسیار زیادی برای آن بنگاه مالی شود. حسابرسی مبتنی بر ریسک به شکلی از حسابرسی گفته می‌شود که شخص حسابرس تمامی موارد قابل اتکا به حسابداری را مورد بررسی قرار می‌دهد. ما در این مقاله سعی داریم به روند حسابرسی مبتنی بر ریسک اشاره کرده و این موضوع را به صورتی کامل مورد بررسی قرار دهیم. با ما تا پایان این مقاله همراه باشید.

 

حسابرسی مبتنی بر ریسک و کم کردن احتمال اشتباه در تصمیم گیری؟

هدف اصلی حسابرسی مبتنی بر ریسک کارآمدی بیشتر حسابرسی داخلی است. حسابرسی به طور کلی شکلی از بررسی موارد مالی را تشکیل می‌دهند که باعث قابل اعتماد بودن روند حسابداری می‌شود از همین رو حسابرسی مبتنی بر ریسک بیشترین میزان توجه را به روندهای مالی در نظر می‌گیرد. حسابرسی مبتنی بر ریسک با بررسی کامل روند حسابداری تمامی داده‌ها و اطلاعات حسابرسی و حسابداری سعی می‌کند کمترین میزان ریسک را در تصمیم گیری‌ها بررسی کرده و بهترین روند مالی را در برای تصمیم نهایی اتخاذ می‌کند. در حسابرسی مبتنی بر ریسک، حسابرس بعد از درک درست از روندهای جاری و مالی در حسابرسی یک سیستم سعی بر ارزیابی آن به صورت کاملی می‌کند. دقت داشته باشید که حسابرسی مبتنی بر ریسک در حقیقت بر فرآیند تصمیم‌های پرخطر نظارت داشته و سعی می‌کند این میزان خطرهای ناشی از تصمیم‌های اشتباه را پوشش دهد. حسابرسی مبتنی بر ریسک را می‌توان قدرتمند ترین فرآیندی لقب داد که باعث جلوگیری از خطرهای احتمالی در روند تصمیم گیری می‌شوند.

 

تعریف اصلی حسابرسی مبتنی بر ریسک

 

تعریف اصلی حسابرسی مبتنی بر ریسک

این شکل از حسابرسی باعث می‌شود در میان تصمیم‌های مالی گرفته شده توسط مدیران و حسابرسان کم ریسک ترین و پر خطر ترین تصمیم‌ها مورد بررسی قرار بگیرند و همین امر باعث می‌شود تصمیم‌ها گرفته شده بهتر ارزیابی شود و کم ریسک ترین آن‌ها به روند کاری اضافه شود. دقت داشته باشید که در بسیاری از پروژه‌های که مد نظر مدیران است این امکان وجود دارد که با کمی تغییر بتوان ایدۀ اولیه را به کم ریسک ترین حالت ممکن عملی کرد. حسابرسی مبتنی بر ریسک در حقیقت تمامی سعی خود را در ارزیابی میزان ریسک در انجام پروژه انجام داده و باعث می‌شود کم خطر ترین انتخاب‌ها در روند مالی یک شرکت نهایی شوند. اهمیت حسابرسی مبتنی بر ریسک دقیقاً در همین بخش کارایی دارد. این شکل از حسابرسی تمام تلاش خود را در جهت ارزیابی میزان ریسک پروژه انجام می‌دهد و از همین نظر در بسیاری از پروژه‌های بزرگ کارایی زیادی دارند. برای بررسی ریسک تحریفات با اهمیت باید به موارد زیر توجه خاصی داشت این موارد عبارت ند از:

  • ریسک واحد تجاری ( بررسی اتفاقی که منجر به ضرر و اثرگذاری منفی بر روی اهداف شرکت می‌شود)
  • نحوۀ برخورد مدیران و صاحبان اصلی سرمایه و نوع ریسک
  • تعیین حدودی از ریسک‌ها که مدیران مذکور به آن‌ها بی توجه هستند.

 

اهمیت ریسک در حسابرسی  

اگر بخواهیم اهمیت ریسک در حسابرسی را مورد بررسی قرار دهیم باید به یک نکتۀ بسیار مهم توجه کنیم و آن ارائۀ مطالبی است که با در میان گذاشتن آن‌ها روند سود و زیان شرکت دچار تغییر می‌شود. لازم به ذکر است که تمامی روند حسابرسی در ریسک به میزان قابل ملاحظه‌ای بیشتر مربوط به اطلاعاتی می‌‍شود که باعث شکل گیری روند سود یا ضرر مالی یک شرکت یا بنگاه مالی می‌شوند. به هر میزانی که این بررسی ریسک حسابرسی در میزان صحیح تری مورد ازیابی قرار بگیرد تصمیمات گرفته شده دارای ارزیابی بهتری بوده و با ریسک کمتری انجام می‌شوند. در این زمینه راهنمایی‌های بسیار مهمی وجود دارد که از محافل بزرگ بین المللی برگرفته شده است این موارد که در بسیار از مواقع می‌تواند راهگشا باشد به شرح زیر است:

  • در اولین مورد باید شکل حسابرسی به گونه ای انجام شود که میزانی انتظار معقولی را برای بررسی تحریف‌ها در گزارش‌های داده شده نشان دهد. بررسی تحریف‌ها در منابع داده شده از اهمیت بسیار زیادی برای ارزیابی ریسک‌های احتمالی برخوردار است.
  • بررسی تمامی اطلاعات با دقت کافی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در موارد مالی گاهی کوچکترین خطاها می‌تواند بیشترین آسیب‌ها را به دنبال داشته باشد. از این رو دقت کافی حتی در موارد کوچک می‌تواند در برخی از مواقع بسیار سرنوشت ساز باشد.
  • افشای دقیق اطلاعات مالی و ریسک هایی که بر مبنای تحریف‌های گزارش داده شده انجام شده است.

 

رابطۀ اهمیت و ریسک حسابرسی:

یکی از نکته‌های بسیار جالب این موضوع رابطۀ عکس ریسک حسابرسی و اهمیت آن است به این معنی که اگر میزان اهمیت در یک موضوع بسیار زیاد باشد به طور معمول باید ریسک آن بسیار کاهش یابد در غیر این صورت این روند دارای یک خطای اساسی است. به طور کلی به هر میزانی که یک موضوع مهم باشد درصد ریسک هم کاهش پیدا می‌کند. در این دسته از کارها اگر سطح اهمیت کار را بالا ببریم به طور خودکار میزان احتمال اظهار نظر نامناسب از طرف یک حسابرس بسیار کاهش می‌یابد.

 

تفاوت‌های حسابرسی مبتنی بر ریسک با حسابرسی سنتی

 

تفاوت‌های حسابرسی مبتنی بر ریسک با حسابرسی سنتی در چیست؟

هر دو مورد گفته شده دارای ۲ تفاوت اصلی هستند که به شرح زیر است.

اول: نوع ریسک‌هایی که مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

دوم: چگونگی ارزیابی ریسک‌های مذکور

دقت داشته باشید که در روش‌های سنتی تمامی تمرکز بر روی برنامه ریزی و ریسک‌های مربوط به این برنامه ریزی‌ها است. در روش‌های سنتی دقت کافی در ارزیابی یکی از مهمترین مواردی است که مورد بررسی قرار می‌گیرد. در روش‌های سنتی حسابرسی، توجه و تمرکز دیگری که بسیار مورد اهمیت است کشف و شناخت  تحریف‌هایی است که در گزارش‌ها ممکن است دیده شود. در چنین روش‌هایی معمولاً حسابرسان نگرانی بسیار ذاتی در مورد ریسک‌هایی دارند که به طور کلی منابع مالی یا شرایط کلی سازمان یا شرکت را دچار بحران می‌کند و در مقابل این دسته از تصمیم‌گیری‌ها حالتی تدافعی دارند.

حسابرسی مبتنی بر ریسک اما شکلی دیگر از نگاه را به ماجرا و موارد مالی دارد. حسابرسی مبتنی بر ریسک شکلی مدرن و پیشرفته تر از حسابرسی سنتی داشته و جوانب بیشتری را مد نظر قرار می‌دهد. در شکل سنتی این حسابرسی حسابرسان تنها به مکاشفۀ تحریف‌ها و صداقت گزارش‌های داده شده تاکید دارند اما در شکل حسابرسی مبتنی بر ریسک نه تنها موارد گفته شده در تیردست یک حسابرس قرار دارند بلکه تمامی روند کاری و تجاری بنگاه اقتصادی و کسب و کار هم مد نظر گرفته می‌شود. برای این کار باید ابتدا یک حسابرس تمامی موارد و روند شرکت یا بنگاه اقتصادی را به دقت بررسی کرده و تمامی موارد را با نگاهی مبتنی بر ریسک ارزیابی کند. در این روش حسابرس بررسی می‌کند که شرکت یا بنگاه اقتصادی با چه ریسک‌هایی به صورت کوتاه مدت یا بلند مدت رو به رو است. با در نظر گرفتن تمامی موارد گفته شده یک حسابرس می‌تواند تمامی تصمیم‌های که برای آیندۀ یک شرکت گرفته می‌شود را بررسی کرده و بهترین آن‌ها را انتخاب کند. این ارزیابی شدت ریسک‌ها باعث می‌شود یک حسابرس به بهترین نحو ممکن بتواند روندهای جاری در کار شرکت را بررسی کرده و از خطرهای احتمالی تا حدود زیاد جلوگیری کند.

 

محدودیت‌های رویکرد سنتی

در روندهای حسابرسی سنتی تنها موارد ذکر شده از طرف شرکت به وسیلۀ حسابرس بررسی شده و تایید می‌شود این درحالی است که تنها عواملی که بر این روند دخیل هستند تمامی اطلاعاتی است که به وسیلۀ شخص یا شرکت به دست حسابرس رسیده است. در شکل سنتی حسابرسی تمامی موارد گفته شده تنها به سمت تایید و تکذیب موارد داده شده پیش می‌روند و هیچ میزانی از ریسک تصمیم گری در کارها مد نظر نیست. این شکل از روند حسابرسی به طور کلی شکلی مدوّن و مداوم است که هر ساله در ابتدا و انتهای سال انجام می‌شود. این در حالی است که حسابرسی مبتنی بر ریسک شکلی گسترده تر از نظارت و بررسی را بر عهده داشته و می‌تواند در انتخاب گام‌های بعدی در روند کار بسیار اثرگذار باشد.

 

امتیازهای حسابرسی مبتنی بر ریسک

 

امتیازهای حسابرسی مبتنی بر ریسک

یکی از مهمترین امتیازهای این شکل از حسابرسی تمرکز آن بر روی روند جاری و تصمیم‌هایی است که برای شرکت یا بنگاه اتخاذ می‌شود. مهمترین ویژگی حسابرسی مبتنی بر ریسک توجه آن بر روی میزان ریسکی است که در روند کاری باید در نظر داشت.

از مواردی که باید در این زمینه به شدت به آن توجه داشت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱)       ساختار واحد خاص تجاری چگونه از رقبایش متمایز می شود و حاشیه رقابتی واحد تجاری چیست؟

۲)      مسایل عملیاتی روزمره ای که مدیریت کلیدی شرکت با آن مواجه است چیست؟

۳)      مدیریت با مسایل و مشکلات عملیاتی چگونه برخورد می کند؟

۴)      برای حصول اطمینان از اجرای مفاد قراردادها و قوانین و مقررات چه کنترل های عملیاتی به اجرا درمی آید؟

۵)      برای حصول اطمینان از اینکه عملیات گزارشگری و حسابداری سال بدون  خطا و تقلب باشد چه کنترل های داخلی مشخصی اجرا می گردد؟

۶)      مدیریت چگونه از صحت اطلاعات مالی مورد استفاده در تصمیمات مهم اطمینان یابد؟

۷)      کارکنان بی تجربه در چه کارهایی گمارده شده اند؟

 

بخش پایانی

حسابرسی مبتنی بر ریسک یکی از متداول ترین اشکال حسابرسی دنیای مدرن است. این شکل از حسابرسی به طور معمول تمامی روند جاری شرکت و بنگاه مالی را در نظر می‌گیرد. دقت داشته باشید که این کار شکلی تکمیل کننده از روند قبلی و سنتی حسابرسی است. یکی از مهم ترین موارد این شکل از حسابرسی بررسی آیندۀ تصمیم‌هایی است که باید در مورد موارد کاری گرفت.

 

مسئول تولید محتوا : امیر شکیبا